تبلیغات
نسخه شناسی - مطالب خط

انواع خطوط

شنبه 27 خرداد 1391 03:34 ب.ظ
طبقه بندی:خط، نسخه شناسی، 

خط بنّایی یا مَعْقِلی

یکی از انواع خوشنویسی اسلامی است که نوعی خط کوفی زاویه‌دار به‌شمار می‌رود و از ترسیم اشکال هندسی مانند مربع، لوزی، مستطیل و خطوط موازی و متقاطع حاصل می‌شود. خط بنایی نوع تزیین نشده و هندسی خط کوفی است که براساس خانه‌های شطرنجی طراحی می‌شود.

اساس کوفی بنایی امتدادهای افقی و عمودی و گردش خط با ضخامتی یکنواخت در راستای افقی یا عمودی است به گونه‌ای که تمام سطوح هندسی شکل با این نوشته‌های افقی و عمودی پر می‌شود. در بعضی انواع کوفی بنایی به نمونه هایی برخورد می‌کنیم که هم سیاهی و هم سفیدی بین آنها از کلماتی تشکیل شده‌اند که هر دو دارای معناست که به آن کوفی مشکل یا متداخل گفته می‌شود

خط ثلث

یکی از شیوه‌های بسیار مهم در خوشنویسی اسلامی و یکی از خطوط ششگانه است که  ابداع آن را به ابوعلی بن مقله بیضاوی شیرازی معروف به ابن مقله که در قرن سوم هجری می‌زیسته نسبت می‌دهند.

خط ثلث با ساختاری ایستا و موقر، بیشتر در تزئین کتاب‌ها و کتیبه‌ها به‌کار رفته‌است. تکامل تدریجی ثلث به عنوان خطی تزئینی توسط ابن مقله، ابن‌بواب و یاقوت مستعصمی شکل گرفت. ابن‌بواب زیبایی و ظرافت را با خط ثلث همراه کرد. خط ثلث در ایران برای نوشتن عنوان سوره‌های قرآن کریم، پشت جلدنویسی، سرلوحه‌ها، و بخصوص در کتیبه‌ها و کاشی‌کاری‌ها بکار رفته‌است و هنوز نیز رایج است.

خط محقق

 از شیوه‌های مهم خوشنویسی اسلامی و از جمله خطوط ششگانه است که ابداع یا سامان دادن آنها را به ابن مقله نسبت داده‌اند. برخی از خطاطان خط محقق را پدر خطوط (عربی) گفته‌اند. این خط از خطوط اصیل اسلامی می‌باشد. خط محقق نزدیکترین خط به کوفی ساده‌است. در این خط اشکال حروف یکدست، یکنواخت و درشت اندام است که با فواصل منظم و بدون تداخل حروف می‌باشد

خط ریحان

نام سبکی از خوشنویسی به خط عربی-فارسی است. خط ریحان مشتق از خط محقق و خطی است ظریف و کوچک اندام و تمام ویژگیهای خط محقق را دارد ولی ظریف‌تر است و به همین جهت آن را به گل و برگ و ریحان تشبیه کرده‌اند. این خط برای سهولت در نگارش ابداع شده‌است و خواسته‌اند سبک و روش محقق را در خلاصه‌نویسی بکار برده باشند.

خط توقیع

 شیوه‌ای از خوشنویسی اسلامی است که در زمان خلافت مأمون خلیفه عباسی ابداع و در قرن پنجم هجری کامل شد. این خط اغلب در امضا به کار می‌رفته است و به همین دلیل به آن نام توقیع (به معنی امضا) دادند. مورد استفادهٔ این خط، بیشتر در نوشته‌های مهم حکومتی و دینی بوده است.

این خط از نظر خصوصیات ظاهری با خطوط ثلث و رقاع شباهت دارد.
در خط توقیع، حروف درشت‌تر و دارای ضخامت ِ بیشتر نسبت به رقاع هستند و قوس‌ها نیز کم انحناترند.

خط نستعلیق

یکی از شیوه‌های نگارش خط در خوشنویسی اسلامی است. این خط در ایران شکل گرفت و بیشتر هم در ایران رواج دارد و خوشنویسان ایرانی بیشتر با این خط به هنرنمایی می‌پردازند. خط نستعلیق معرف روح و فرهنگ ایرانی است و از آن در نوشتن متن‌های ادبی و غیرمذهبی فارسی، اردو و به ندرت عربی استفاده می‌شود.

 

خط شکسته‌نستعلیق

از جدیدترین خطوط خوشنویسی اسلامی و سومین گونه از خوشنویسی ایرانی است که در اوایل سده یازدهم هجری قمری ابداع شد. چون بیشتر شکل‌های آن از شکستن و رها کردن خط نستعلیق گرفته شده بود به نام شکستهٔ نستعلیق شهرت یافت.این خط را می‌توان ایرانی‌ترین خط از میان خطوط مختلف خوشنویسی اسلامی دانست

 

خط غبار

خطی است که در قرن سوم هجری از خط ریاسی مشتق شده است. این خط دارای حروف ریز و ساختاری مدور است. بعضی ویژگی‌های این خط وابسته به خطوط ثلث و نسخ است. کاربرد این خط بیشتر در نگارش پیام‌هایی بود که می‌بایست با کبوتر ارسال شوند. همچنین در نگارش نامه‌ها و مکاتبه روی ورقه‌های کوچک کاغذ و حتی کتابت قرآن‌های کوچک از این خط استفاده می‌شده است.

 


سیاه مشق

یکشنبه 21 خرداد 1391 09:59 ق.ظ
طبقه بندی:خط، نسخه شناسی، 

سیاه مشق :

سیاه مشق تاریخچه ای چندصدساله دارد و دارای گونه های بسیار متنوع و زیباست مانند سیاه مشق چلیپا-سیاه مشق یک سویه-دوسویه-سه سویه و ... در دسته ای از سیاه مشق ها تمامی حروف و کلمات تکرار میشوند و در دسته ای دیگر برخی و البته بسیاری از سیاه مشق ها قا بل خواندن میباشند مگر سیاه مشق های بی مضمون که در اینصورت خوشنویس مطلب خاصی را نمی نویسد .

آنجه سیاه مشق نامیده می شود به  دو گروه قابل تقسیم است:

1.      گروهی که جنبه ی تمرینی دارند و معمولا خوشنویسان پیش از نوشتن متنی مشخص ، برای به اصطلاح دست گرمی، کلمات و حروفی را روی کاغذ می نویسند. گاهی نیز برای ملکه شدن یک شکل از حروف یا ترکیبهای گوناگون، تعدادزیادی از آن نوشته می شود.

 

2.      سیاه مشق هایی که شکلی مستقل یافته اند و در دوره ی قاجار به اوج کمال خود میرسند.

 

 

برترین ویژگی سیاه مشق ریتم (تکرار) است. ریتم از یک سو تاکید و شخصیت بخشیدن به هریک از عناصر است و از سویی به خوش نویس اجازه می دهد تا با استفاده از آن فضاهای مثبت ومنفی فعال و زیبا بیافریند. اغلب سیاه مشق ها به شکل مورب نوشته میشوند. محور تعادل، قطرهای کادر هستند و تعادل با استفاده از کشیده های تخت، نمایشی مضاعف دارند.

در ناب ترین سیاه مشقها که وجود هر حرف یا کلمه نقطه ای حساس در ترکیب بندی است، امضا ، کلمه و یا  بخشی از متن به صورت عمودی و یا در خلاف جهت حرکت سایر نوشته ها بر پویاتر کردن ترکیب می افزاید.

در برخی از سیاه مشقها خوش نویس از دو یا چند قلم استفاده کرده است که فضایی با عمق و پرسپکتیو به دست آمده است.هرچند تلاقی حروف و کلمات و قرار گرفتن آن ها روی هم نیز چنین احساسی را ایجاد می کند.عناصر سیاه مشق (حروف و کلمات یا مفردات و ترکیب ها) در ذهن بیننده آشنا هستند و با او ارتباط برقرار میکنند، اما از سویی نا خوانا هستند و بیننده را وادار به تامل میکنند.

پربار ترین دوره ی سیاه مشق دوره ی قاجار و از شاخص ترین آنها  سیاه مشقهای  میرزا غلامرضا اصفهانی می باشد.


نمونه هایی از خطوط تفننی

جمعه 19 خرداد 1391 10:17 ب.ظ
طبقه بندی:خط، 

 

نقاشی خط

نقاشی خط

سیاه مشق

مثنی نویسی

معما نویسی

خط گلزار

 


انواع خطوط تفننی

پنجشنبه 18 خرداد 1391 09:47 ب.ظ
طبقه بندی:خط، 

سیاه مشق:

نگاه هنری به سیاه مشق از قرن یازده هجری قمری آغاز شد اما اوج سیاه مشق های ایرانی مربوط به سده ی سیزده  هجری قمری می باشد که در آثار غلامرضا اصفهانی و میر حسین دیده می شود.

مثنی نویسی:

قرینه سازی انعکاسی در خوشنویسی را گویند.

معما نویسی:

نوشتن عبارات پیچیده و معما گونه را گویند.

گلزار:

در این شیوه داخل حروف با انواع گل و بوته پر می شود.

نقاشی خط(خطاشی):

در این شیوه با استفاده از خط ، تصویری را به وجود می آورند. آغازگر این شیوه را اسماعیل جلایر می دانند.از معاصرین می توان به جلیل رسولی و نصرالله افجه ای اشاره کرد.



آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

نویسندگان

ابزار پرش به بالا

كد ماوس